Thẩm phán và vợ con, người thân sẽ được bảo vệ nếu bị đe dọa xâm phạm

Sáng 24-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét dự thảo nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán.

Thẩm phán được xem xét miễn, giảm trách nhiệm khi nào?

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng trình bày tờ trình của Tòa án nhân dân tối cao. Dự thảo quy định 3 nhóm nội dung bảo vệ thẩm phán. 

Thứ nhất, bảo vệ vị trí công tác và việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của thẩm phán.

Thứ hai, bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và bí mật, an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân của thẩm phán.

Trong đó có bảo vệ thẩm phán trước các hành vi đưa tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín, danh dự, nhân phẩm; bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân, tài khoản, hồ sơ và dữ liệu điện tử phục vụ công vụ; ngăn chặn việc thu thập, sử dụng, truy cập, cung cấp hoặc công khai thông tin, dữ liệu trái pháp luật...

Thứ ba, bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của thẩm phán, thân nhân của thẩm phán.

Thân nhân của thẩm phán gồm vợ (chồng), cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ (chồng), mẹ vợ (chồng), cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi theo quy định của pháp luật.

Thẩm phán và thân nhân được bảo vệ trước các hành vi xâm phạm hoặc đe dọa xâm phạm có liên quan đến việc thi hành công vụ của thẩm phán.

Nhóm này được bảo đảm các chế độ, chính sách về chăm sóc sức khỏe, bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, hỗ trợ, bồi thường và các chế độ, chính sách khác khi thẩm phán bị tổn hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản hoặc quyền, lợi ích hợp pháp do thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ; cùng các nội dung bảo vệ khác theo quy định của pháp luật.

Dự thảo cũng quy định các biện pháp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của thẩm phán. 

Thẩm phán được xem xét loại trừ trách nhiệm khi thực hiện nhiệm vụ theo quyết định, kết luận của cấp có thẩm quyền mà đã có ý kiến từ chối bằng văn bản trong tình thế cấp thiết, sự kiện bất ngờ, phòng vệ chính đáng hoặc khi thiệt hại phát sinh hoàn toàn do nguyên nhân khách quan.

Thẩm phán được xem xét miễn, giảm trách nhiệm khi đã tuân thủ quy trình, không có lỗi cố ý, động cơ vụ lợi; đã chủ động ngăn chặn, khắc phục hậu quả hoặc thực hiện theo yêu cầu, quyết định của người có thẩm quyền mà không biết là trái pháp luật.

Trường hợp chủ động xin thôi chức vụ, nghỉ công tác hoặc thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung có thể được xem xét giảm nhẹ, loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm theo quy định.

Chưa quy định bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp với thẩm phán

Thẩm tra sau đó, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết dự thảo nghị quyết quy định thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

Song đa số ý kiến trong Ủy ban đề nghị cân nhắc kỹ lưỡng việc này. Qua rà soát, pháp luật hiện hành chưa có quy định về "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp", chỉ quy định "bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp".

Cơ quan thẩm tra chỉ rõ trường hợp quy định "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp" trong dự thảo nghị quyết cần đánh giá tác động kỹ lưỡng và làm rõ bản chất của "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp".

Việc quy định "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp" là vấn đề mới, quan trọng cần tiếp tục được nghiên cứu, đánh giá tác động, bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Về biện pháp loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của thẩm phán, Ủy ban nhận thấy việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm hình sự thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Hình sự và thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Với việc loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm kỷ luật thuộc phạm vi quy định của Luật Cán bộ, công chức.

Cơ quan thẩm tra đề nghị các cơ quan hữu quan nghiên cứu, đề xuất quy định về loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm của thẩm phán và các chức danh tư pháp khác trong các luật có liên quan, bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Quốc hội, tính thống nhất trong pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng nhấn mạnh việc bảo vệ thẩm phán không phải là đặc quyền dành cho một chức danh, mà hướng đến bảo vệ sự độc lập của hoạt động xét xử và sự tôn nghiêm của tòa án.

Lưu ý thêm, ông nói rủi ro trong hoạt động tố tụng không chỉ đặt ra với thẩm phán mà còn nhiều chức danh tư pháp khác. 

Do đó cần rà soát để đảm bảo tính đồng bộ, tránh cùng một rủi ro nhưng mức độ bảo vệ lại khác nhau, đồng thời làm rõ cơ sở đề xuất chính sách bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

Kết luận sau đó, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nêu rõ Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành nghị quyết.

Về quy định thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp, ông nói Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhìn nhận đây là nội dung mới, các luật hiện hành chưa có quy định, chưa có sự đồng thuận cao giữa các cơ quan và cũng chưa thể thực hiện được ngay.

Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị chưa quy định nội dung này trong dự thảo nghị quyết. Song đây là việc cần làm sớm để thể chế hóa quy định của Bộ Chính trị.

Dự thảo nghị quyết quy định chung về việc loại trừ, miễn trách nhiệm của thẩm phán trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định pháp luật, ông nhấn mạnh việc loại trừ trách nhiệm này sẽ thực hiện theo các luật của Quốc hội và quy định khác có liên quan.

Chính phủ đề xuất không thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp với đất lấn chiếm

Chính phủ đề xuất bãi bỏ thu thuế suất 0,2% hiện hành áp dụng với đất lấn chiếm, bởi số thu thực tế thấp so với công sức bỏ ra.